Hakan Erdem

Vuralım, alalım yoldaşım arkadaşım!
Yusuf Paşa iki defa sadrazamlık yaptı. Sonradan koruyucusu olan ve aynı hizip içinde bulunacağı Cezayirli Gazi Hasan Paşa gibi köle kökenliydi ve aynen onun gibi özel bir...

:2
Hiç değilse vergide eşitlik
Gizli Sıtma İbrahim Efendi’nin kaderi, meslektaşı ve rakibi Çelebi Mustafa Reşid Efendi’nin kaderinin aynadaki görüntüsü gibiydi. Her şey çok benziyordu ama tersti! Musta...

Bu da Nizam-ı Cedid’in Mustafa Reşid’i
Tanzimat’ın Koca Mustafa Reşid Paşa’sı varsa, Nizam-ı Cedid’in de Köse Kethüda Çelebi Mustafa Reşid Efendi’si vardı. Nizam-ı Cedid döneminin pek çok devlet adamı gibi en ...

:2
Molla,Yeniçeri yanlısı mıydı?
Fark ettim ki bazı kaynaklarda “Tatarcıkzâde” lâkabı ile anılmasına rağmen Abdullah Molla’ya hep “Tatarcık” demişim. Evet, daha sonraki kaynaklarda “Tatarcıkzâde” diye de...

:4
Molla neden ıslahatçıydı?
Abdullah Molla ve ulema sınıfından diğer bazı kişilerin III. Selim’in ıslahatının beyin takımı içinde yer aldıkları, dahası Nizam-ı Cedid kanunlarının yapımında bilfiil g...

:4
Yeni orduyla ne yapılacaktı?
III. Selim’in isteği üzerine “din ü devlete” yarayacak fikirlerini yazıya döken 1791 lâyihacılarının hepsi merkezî yönetimin, ya eski ya da o anda hâlâ görev başındaki me...

:4
Devlet devlet dedikleri, biraz nizam biraz çeri
Nizam-ı Cedid (ve sonraki Tanzimat) ıslahatının askerî ıslahatı mümkün kılma amacıyla yapılmadığını vurgulamaya çalışıyorum. Nizam-ı Cedid dönemi ıslahatçılarının düşünce...

:6
Yeni devlet kurmak daha kolay
Kıyısından köşesinden dolaştık ama III. Selim’in isteği üzerine yazılan lâyihaları henüz konuşmadık. Bazıları tam metin, bazıları genişçe özetler ve bazıları da sadece bi...

:4
Muhafazakar kimdi, inkılâpçı mı?
Tarihçilerin, bir toplumun modern öncesi mi yoksa modern mi olduğunu belirlemek için dikkate aldığı kestirme kıstaslardan biri bürokratik merkezileşme seviyesidir. Merkez...

Muhafazakar kimdi, inkılapçı kim?
Tarihçilerin, bir toplumun modern öncesi mi yoksa modern mi olduğunu belirlemek için dikkate aldığı kestirme kıstaslardan biri bürokratik merkezileşme seviyesidir. Merkez...

:10
Habeş iklimi de boşuna durur
uzeyinde Hapsburglar ve Romanoflar gibi kendine benzeyen iki eski tip imparatorlukla sınırdaş olan Osmanlı İmparatorluğu her iki devletle de, çoğu zaman ikisiyle birden, ...

:2
Önce taşrayı mı fethetsek?
Osmanlı dünyasında “ıslahat” önermek padişahın gücünü restore etmek ve yeniden merkezileşmek anlamına da geliyordu. Farklı siyasî yapıları bünyelerinde barındırmak...

:4
İmparatorluk olarak modernleşmek
Penah Efendi’nin düşünceleriyle örtüşen ve kısaca ıslahat veya modernleşme başlığı altında toplayabileceğimiz görüşlerin 18. Yüzyıl sonundan başlayarak Osmanlı seçkinleri...

:2
Beş kuruşluk şal da aynıdır
Penah Efendi’nin, Osmanlı Arnavutlarını sistemle bütünleştirmeyi amaçlayan emperyal projesi hakkında iki yıl önce birkaç yazı yazmıştım. Geçen haftaki yazımda da “Osmanlı...

:4
Yerli malı, Osmanlı’nın malı...
esmi adı biraz değişse de Yerli Malı Haftası okullarda hâlâ kutlanıyormuş… Yazımı yazmaya başlamadan önce yaptığım küçük bir araştırmayla öğrenmiş oldum. Dünyada ticaret ...

:4
Sami Efendi’nin kaderi
Tanzimat Fermanı’ndaki kalkınmacı görüş ve biraz örtülü de olsa milliyetçilik anlayışı Mustafa Sami Efendi’de de vardı. Bugünden bakınca, başta terminolojisinin sa...

:12
Erken bir milli iktisatçı
1840 yılında yayımlanan Avrupa Risalesi adındaki küçük fakat çok etkili eserinden başka bir eseriyle tanımadığımız Mustafa Sami’nin temel kaygısının Osmanlı toplumunu Avr...

:2
Avrupalılaşmak başka modernleşmek başka
Avrupa’nın kendisinin de modern öncesi bir dönemi olduğu için Avrupalılaşma ve modernleşme kavramlarının otomatik olarak eş anlamlı bir şekilde kullanılması sorunludur....

Medeniyet elçisi mi günah keçisi mi?
Tarihçiler, edebiyat tarihçileri ve tarihî metinlerle uğraşanların yakından bildikleri bir olgudur; bir dildeki eski kelimeler, gün gelir, yeni eşyayı ve kavramları karşı...

Evrenos Gazi göçebe miydi?
Tarihçiler yöntem olarak daha çok tümevarımı kullanır. Ampirik verilerin toplanması ve tasnif edilmesinin olaylar arasındaki nedensellik ilişkilerinin belirlenmesi için e...