Hakan Erdem

Osmanlı sanayiinden kalanlar ve bir ara toplam
Verilerin eksik ve bazen de şüpheyi davet edecek bir şekilde mükemmel olarak kaydedilmeleri ve seçici olarak derlenmiş bulunmaları gibi sebeplerden ötürü Osmanlı sanayiin...

Son vakanüvisin gramofon fabrikası
Sadece İstanbul ve Batı Anadolu’daki 7 şehirde ve o da ancak belirli sanayi dallarında yapılabilen 1913- 1915 yılı sanayi sayımının sorunları gerçekten de saymakla tükeni...

Osmanlı’nın istatistik meselesi
Osmanlı sanayii ve sanayileşmesi gibi bir konuyu, özellikle nicelik boyutunu da işin içine katarak çalışabilmek için istatistik verilerinin ne kadar elzem olduğunu fakat ...

:2
Yıl 1897 Van’da 9 bin 567 tiftik keçisi
Gelelim Osmanlı sanayii ve sanayileşme konusunu çalışmanın içkin güçlüklerine. “İçkin” derken bir soyutlama yapıyorum. Bu konuda Cumhuriyet’in başlarından beri yapılan ka...

:4
Osmanlı niye deri ithal ediyordu ki?
Osmanlı’da sanayi var mıydı?” sorusu düz bir sorudur, değer yargılarıyla yüklenmiş değildir. Soranın gerçekten de bu hususu merak ettiğini düşünürüm. Benim bu soruya ceva...

:11
Osmanlı’da sanayi var mıydı?
Başlıktaki soruya, Cumhuriyet Türkiye’sinde başından beri öğretildiği ve bugün bazılarının çok daha keskin ve o oranda da karikatürleşmiş bir dogmatiklikle inanmaya devam...

:1
KAFESTEN BİR NİDÂ
III. Selim’in, diğer çağdaşlarından daha fazla bir şekilde olağanüstüne, sihre veya büyüye inandığını kendi şiirlerinden göremediğimi söylüyordum. Onun elinden çıkma hatt...

:3
Lisânı kaba Türkçe olan padişah
Şu kāfirden intikāmım almadan Gözüm açık kalır ölürsem böyle” Şiirleri aracılığıyla III. Selim’in dünyasına biraz daha girmeye çalışacağız. Henüz kafeste o...

:1
Padişah yoksa büyülenmiş miydi?
Kim demiş ki, vakanüvisler sadece kuru bir şekilde olanı biteni, tayini- tevcihatı yazar diye? Âsım, yardımını gördüğü III. Selim için hem çok olumlu şeyler söylemekte, p...

Padişahı cin mi tutmuştu?
Tahttan indirildikten sonra Sultan İbrahim ve hatta Sultan Aziz gibi bazı padişahlara “cünûn” atfedilmiştir. Aziz’i rahatlıkla geçebiliriz. İbrahim’in ise bazı psikolojik...

:6
Köylüleri askere mi alsak?
Zorunlu askerlik modern çağların bir olgusudur ama modernleşen her ülkenin izlediği bir yol değildir. Modern çağlardan önce de çeşitli kültürlerde zorunlu askerliği andır...

Vuralım, alalım yoldaşım arkadaşım!
Yusuf Paşa iki defa sadrazamlık yaptı. Sonradan koruyucusu olan ve aynı hizip içinde bulunacağı Cezayirli Gazi Hasan Paşa gibi köle kökenliydi ve aynen onun gibi özel bir...

:2
Hiç değilse vergide eşitlik
Gizli Sıtma İbrahim Efendi’nin kaderi, meslektaşı ve rakibi Çelebi Mustafa Reşid Efendi’nin kaderinin aynadaki görüntüsü gibiydi. Her şey çok benziyordu ama tersti! Musta...

Bu da Nizam-ı Cedid’in Mustafa Reşid’i
Tanzimat’ın Koca Mustafa Reşid Paşa’sı varsa, Nizam-ı Cedid’in de Köse Kethüda Çelebi Mustafa Reşid Efendi’si vardı. Nizam-ı Cedid döneminin pek çok devlet adamı gibi en ...

:2
Molla,Yeniçeri yanlısı mıydı?
Fark ettim ki bazı kaynaklarda “Tatarcıkzâde” lâkabı ile anılmasına rağmen Abdullah Molla’ya hep “Tatarcık” demişim. Evet, daha sonraki kaynaklarda “Tatarcıkzâde” diye de...

:4
Molla neden ıslahatçıydı?
Abdullah Molla ve ulema sınıfından diğer bazı kişilerin III. Selim’in ıslahatının beyin takımı içinde yer aldıkları, dahası Nizam-ı Cedid kanunlarının yapımında bilfiil g...

:4
Yeni orduyla ne yapılacaktı?
III. Selim’in isteği üzerine “din ü devlete” yarayacak fikirlerini yazıya döken 1791 lâyihacılarının hepsi merkezî yönetimin, ya eski ya da o anda hâlâ görev başındaki me...

:4
Devlet devlet dedikleri, biraz nizam biraz çeri
Nizam-ı Cedid (ve sonraki Tanzimat) ıslahatının askerî ıslahatı mümkün kılma amacıyla yapılmadığını vurgulamaya çalışıyorum. Nizam-ı Cedid dönemi ıslahatçılarının düşünce...

:6
Yeni devlet kurmak daha kolay
Kıyısından köşesinden dolaştık ama III. Selim’in isteği üzerine yazılan lâyihaları henüz konuşmadık. Bazıları tam metin, bazıları genişçe özetler ve bazıları da sadece bi...

:4
Muhafazakar kimdi, inkılâpçı mı?
Tarihçilerin, bir toplumun modern öncesi mi yoksa modern mi olduğunu belirlemek için dikkate aldığı kestirme kıstaslardan biri bürokratik merkezileşme seviyesidir. Merkez...