Şair, patron ve 'komünist'

Gaffar Yakınca

18 Mart 2021

Eski devirlerdeki tüm imparatorluklar gibi Osmanlı Devleti de patrimonyal bir toplumdu. Patrimonyal toplumda sosyal ilişkilerin temelinde ‘intisap’ (bağlanma) ve ‘terbiye’ yer alıyordu. Bunun sanata yansıması sanatçı ile hamisi arasında kurulan patronaj (hamilik) ilişkisiydi. Tıpkı eski Roma İmparatorluğu’nda veya Rönesans Avrupa’sında olduğu gibi Osmanlı Devleti’nde de sanat yapabilmek ancak bir patronun (haminin) himayesi ile mümkündü.

Eski devirlerdeki tüm imparatorluklar gibi Osmanlı Devleti de patrimonyal bir toplumdu. Patrimonyal toplumda sosyal ilişkilerin temelinde ‘intisap’ (bağlanma) ve ‘terbiye’ yer alıyordu. Bunun sanata yansıması sanatçı ile hamisi arasında kurulan patronaj (hamilik) ilişkisiydi. Tıpkı eski Roma İmparatorluğu’nda veya Rönesans Avrupa’sında olduğu gibi Osmanlı Devleti’nde de sanat yapabilmek ancak bir patronun (haminin) himayesi ile mümkündü.

Halil İnalcık, Şair ve Patron adlı kitabında Osmanlı toplumunda bu ilişkinin çeşitli boyutlarını incelemiştir. İnalcık’ın tespitine göre şairler, çeşitli kademelerden hamiler edinip onlara kasideler, mersiyeler sunarak, zaman zaman kitaplar yazarak geçimlerini sağlıyorlardı. Fuzuli, Baki, Aşık Çelebi gibi büyük sanatkarların ortaya çıkması, doğrudan padişahın himayesi ile mümkün olmuştu.

Eserlerini patrona sunan sanatçılar çeşitli biçimlerde ödüllendirilirdi. Ödüllerin en makbulü in’âm adı verilen nakit bağıştı. İn’âmı veren kişiye de -a...
Devamını okumak için tıklayın

Aydınlık - Aydınlık gazetesi köşe yazarları - Gaffar Yakınca - Gaffar Yakınca'nın son yazısı - Gaffar Yakınca'nın son köşe yazısı - Gaffar Yakınca'nın yazıları - Gaffar Yakınca'nın bugünkü yazısı - Gaffar Yakınca'nın bugünkü köşe yazısı - Gaffar Yakınca'nın dünkü köşe yazısı - Gaffar Yakınca'nın köşe yazısı - Gaffar Yakınca'nın dünkü yazısı - Gaffar Yakınca'nın tüm köşe yazıları - Gaffar Yakınca'nın tüm yazıları - Gaffar Yakınca yazıları